ارائه مدلی جهت ایجاد شرکت‌های دانش‌بنیان با رویکرد تحلیل راهبردی SWOT (نمونه پژوهش: دانشگاه‌های علوم پزشکی استان مازندران)

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 استادیار، گروه مدیریت آموزشی، دانشکده علوم انسانی، دانشگاه آزاد اسلامی واحدساری، ساری، ایران

2 دانشجوی دکتری گروه مدیریت آموزشی عالی ، دانشگاه ازاد اسلامی، واحد ساری ، ساری ،ایران

3 دانشیار، گروه مدیریت آموزشی، دانشکده علوم انسانی، دانشگاه آزاد اسلامی واحدساری، ساری، ایران

چکیده

 اقتصاد دانش‌بنیان و حرکت به سمت کسب سرمایه، از طریق کاربست علم و دانش ضرورتی انکارناپذیر برای حفظ و بقای دانشگاه و از طرفی پاسخگویی به نیاز مشتریان دانشگاه و جامعه می‌باشد. دانشگاه‌های علوم پزشکی سراسر کشور دارای نیروهای انسانی (شامل هیات علمی، دانشجویان، فارغ‌التحصیلان و کارکنان) خلاق و دارای ایده‌های فناورانه می‌باشند؛ ولی با این ظرفیت دانشگاه‌ها گرایش اندکی به سمت تجاری‌سازی و ایجاد شرکت‌های دانش‌بنیان دارند. هدف از این پژوهش ارائه مدلی جهت ایجاد شرکت‌های دانش‌بنیان با رویکرد swot در دانشگاه‌های علوم پزشکی در استان مازندران است. پژوهش از نظر هدف کاربردی، از نظر میزان کنترل متغیرها میدانی و از نظر جمع‌آوری داده‌ها توصیفی از نوع زمینه‌یابی است و از سوی دیگر پژوهش حاضر را می‌توان نوعی پژوهش اکتشافی تلقی کرد. جامعۀ آماری مرحله کیفی شامل 15 نفر از خبرگان علمی، رؤسا و کارشناسان مراکز رشد دانشگاه، واحدهای پژوهش و فناوری دانشگاه، مسئولین و کارشناسان پارک علم و فناوری و متخصصین شرکت‌های دانش‌بنیان می‌باشند و جامعه آماری مرحله کمی شامل اعضای هیات علمی دانشگاه‌های علوم پزشکی استان مازندران (دانشگاه بابل و دانشگاه مازندران) که شامل 750 نفر اساتید می‌باشند که با استفاده از روش نمونه‌گیری تصادفی طبقه‌ای و بر اساس جدول مورگان تعداد 256 نفر به‌عنوان نمونه انتخاب شده‌اند. جهت جمع‌آوری داده‌ها از پرسشنامه محقق ساخته، که حاصل مصاحبه با متخصصان بوده و تعداد 45 گویه تهیه شد که روایی و پایایی آن مورد تائید قرار گرفت. تحلیل داده‌های کیفی پژوهش از طریق کدگذاری باز و کدگذاری محوری انجام شده است و در مرحله تحلیل داده‌های کمی پژوهش از آزمون مدل معادلات ساختاری با روش حداقل مربعات جزئی (پی ال اس) برای انجام تحلیل عاملی استفاده شده است. با استفاده از آزمون مدل معادلات ساختاری مدل نهایی پژوهش، با موضوع ارائه مدلی جهت ایجاد شرکت‌های دانش‌بنیان با رویکرد swot در دانشگاه‌های علوم پزشکی ارائه شد. در این مدل سهم هر یک از عوامل نشان داده شده است. تهدیدها با بار عاملی (813/0)، بیشترین بار عاملی و رتبه اول را دارد. عامل فرصت‌ها با بار عاملی (787/0) رتبه دوم، عامل نقاط قوت با بار عاملی (569/0) رتبه سوم، عامل نقاط ضعف با بار عاملی (266/0) رتبه چهارم را دارا است.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Designing a Model for Creating Knowledge-Based Companies through SWOT Strategic Analysis Approach (Case study: Universities of Medical Sciences in Mazandaran Province)

نویسندگان [English]

  • Vahid Fallah 1
  • nadali arab elah firozja 2
  • Saieed Saffarian 3
1 Assistant Professor, Department of Educational Management, Faculty of Humanities, Islamic Azad University, Sari Branch, Sari, Iran
2 PhD student of Higher Education Management Department, Sari Branch, Islamic Azad University, Sari, Iran
3 Associate Professor, Department of Educational Management, Faculty of Humanities, Islamic Azad University, Sari Branch, Sari, Iran
چکیده [English]

Knowledge-based economies and the movement towards capital gaining through the application of science and knowledge, are undeniable necessities for the preservation and survival of universities. Furthermore, they help meet the needs of the people at universities and the society. Universities of medical sciences across the country contain creative human resource (including faculty members, students, graduates and employees) with technological ideas. However, they show little tendency towards commercialization and creation of knowledge-based companies. This research is intended to provide a model for creating knowledge-based companies through SWOT approach in medical universities in Mazandaran province. This applied research follows field method to regard the level of control of field variables. In terms of data collection it is a descriptive research relying on context search.  The research can also be regarded as an exploratory research by some considerations. The statistical population of the qualitative stage includes 15 scientific experts, chairmen and experts of the university's development centers, research and technology units of the university, officials and experts of the science and technology parks, and experts of knowledge-based companies. The statistical population of the quantitative phase include the faculty members of medical sciences universities in Mazandaran (University of Babul and Mazandaran University) including 750 professors from whom a sample of 256 people were selected as the sample by stratified random sampling method based on Morgan table. A researcher-made questionnaire, containing 45 items, was developed as a result of interviews for data collection. The validity and reliability of this questionnaire were confirmed. Qualitative data analysis of the research was done through open coding and central coding. For the analysis of quantitative data, the structural equation model test using the partial least squares method (PLS) was used for performing factor analysis. Using the structural equation model test, the researchers designed the final research model as a model for creating knowledge-based companies through SWOT approach for medical universities. The model illustrates the share of each factors. Threats occupy the highest factor load and first rank with a factor load of 0.813. Opportunities fit the second rank with a factor load of 0.787. Strengths with a factor load of 0.0569 take the third rank and the factor of weaknesses take the fourth rank with a factor load of 0.266..

کلیدواژه‌ها [English]

  • knowledge-based companies
  • SWOT
  • Medical Sciences Universities
  • Mazandaran province

مدهوشی، مهرداد؛ کیاکجوری، کریم (1397). شناسایی موانع نوآوری باز در دانشگاه‌ها. فصلنامه علمی-پژوهشی آموزش علوم دریایی 15-1  ,(4) 4.

میر غفوری، سید حبیب‌الله؛ مروتی شریف‌آبادی، علی، زاهدی، امیر احسان(1397). طراحی مدل یکپارچه توسعه سطح نوآوری و تجاری‌سازی شرکت‌های دانش‌بنیان ایران. نشریه ابتکار و خلاقیت در علوم انسانی، دوره7، شماره 4

طیبی ابوالحسنی، امیرحسین؛ خدابخشی، محمد(۱۳۹۶). عوامل مؤثر بر ماندگاری منابع انسانی دانشی در شرکت‌های دانش‌بنیان. فصلنامه پژوهش‌های منابع انسانی، دانشگاه جامع امام حسین (ع)، سال نهم، شماره ۲: ۱۶۷-۱۹۲.

فرنودی، صنم السادات؛ قاضی نوری، سپهر، رادفر، رضا، طباطبائیان، حبیب (۱۳۹۶). واکاوی عوامل رشد شرکت‌های دانش‌بنیان در ایران با رویکرد تبیین مسیرهای ممکن. فصلنامه علمی- پژوهشی سیاست علم و فناوری، سال نهم، شماره ۲.

زاهدی، امیراحسان؛ میرغفوری، سید حبیب‌اله، مروتی شریف‌آبادی، علی (1396). نگاشت نقشه یکپارچه توسعه سطح نوآوری و تجاری‌سازی شرکت‌های دانش‌بنیان ایران با استفاده از رویکرد تحلیل و توسعه گزینه‌های راهبردی. نشریه مدیریت توسعه فناوری : زمستان 1396 , دوره  5 , شماره  3 ، از صفحه 79 تا صفحه

خیاطیان، محمدصادق؛ الیاسی، مهدی، طباطباییان، سید حبیب‌اله (1395). الگوی پایداری شرکت‌های دانش‌بنیان در ایران. نشریه سیاست علم و فناوری ،  دوره  8 ، شماره  2 ، از صفحه 49 تا صفحه 62 .

ترکیان‌تبار، منصور؛ محمد اسماعیل، صدیقه؛ نوشین‌فرد، فاطمه (1395) ، بررسی عوامل مؤثر بر تجاری‌سازی نتایج تحقیقات علمی در شرکت‌های دانش‌بنیان ایران، نشریه تعامل انسان و اطلاعات، دوره  3، شماره  3، از صفحه 32 تا صفحه 42 .

عنایتی، ترانه؛ عالی پور، علیرضا ( 1393). پیشنهاد مدل مراکز رشد زایشی علوم انسانی دانشگاهی حرکت به سمت دانشگاه‌های نسل چهارم. فصلنامه رشد فناوری، سال 10، شماره 39

رمضان­پور نرگسی، ق؛ طالقانی، غ، غفاری، ع (1393). ارائه الگوی مناسب توسعه کارآفرینی فناورانه در شرکت‌های دانش‌بنیان مستقر در پارک‌های علم و فناوری: رویکرد کیفی. نشریه مدیریت دولتی، دوره 6 شماره1: 85-108

ضیایی، مظاهر(1391). اهمیت تعدد و تنوع منابع در موفقیت فرایند ایجاد شرکت‌های زایشی پژوهشی. فصلنامه تخصصی رشد فناوری، دوره: 8، شماره: 32

الهیاری فرد، نجف؛ عباسی، رسول(۱۳۹۰). بررسی الگوی مناسب ساختار سازمانی شرکت‌های دانش‌بنیان. فصلنامه تخصصی پارک‌ها و مراکز رشد، دوره هشتم، شماره 29.

طالبی، ک و زارع یکتا، م (1389). بررسی اثرگذاری شخصیت و روش مدرسان کارآفرینی بر انگیزش دانشجویان در راه‌اندازی کسب وکار جدید. دوره 3 شماره7 : 95-115

وب‌سایت خبرگزاری تسنیم( 1395). سهم شرکت‌های دانش‌بنیان کشور از تولید ناخالص ملی،کمتر از نیم درصد است. بازیابی شده در 25 تیر1395، از :https://www.tasnimnews.com/fa/news/1395/04/26/1131496

References

Aboojafari, R., Daliri, A., Taghizadeh-Hesary, F., Mokhtari, M., & Ekhtiari, M. (2019). The Role of Credit Guarantee Schemes in the Development of Small and Medium-Sized Enterprises with an Emphasis on Knowledge-Based Enterprises. ADBI Working Paper 930. Tokyo: Asian Development Bank Institute

Dingsøyr, T. (2019). Knowledge management in medium-sized software consulting companies: An investigation of intranet-based knowledge management tools for knowledge cartography and knowledge repositories for learning software organisations. arXiv preprint arXiv:1903.11854.

Karimi, M., Niknamfar, A. H., & Niaki, S. T. A. (2019). An application of fuzzy-logic and grey-relational ANP-based SWOT in the ceramic and tile industry. Knowledge-Based Systems, 163, 581-594

Park, S. T., Jung, J. R., & Liu, C. (2019). A study on policy measure for knowledge-based management in ICT companies: focused on appropriability mechanisms. Information Technology and Management, 1-13.

Phadermrod, B., Crowder, R. M., & Wills, G. B. (2019). Importance-performance analysis based SWOT analysis. International Journal of Information Management, 44, 194-203.

Vlados, C. (2019). On a correlative and evolutionary SWOT analysis. Journal of Strategy and Management.

Javier Miranda, Francisco, Chamorro-mera , Antonio, Sergio, rubio,(2017),  Academic entrepreneurship in Spanish universities: An analysis of the determinants of entrepreneurial intention, volume23, issue2

Hsu, C. H., Chang, A. Y., & Luo, W. (2017). Identifying key performance factors for sustainability development of SMEs– integrating QFD and fuzzy MADM methods. Journal of Cleaner Production, 161, 629-645.

Stefan, I., & Bengtsson, L. (2017). Unravelling appropriability mechanisms and openness depth effects on firm performance across stages in the innovation process. Technological Forecasting and Social Change, 120, 252-260.

Hsu, C. H., Chang, A. Y., & Luo, W. (2017). Identifying key performance factors for sustainability development of SMEs–integrating QFD and fuzzy MADM methods. Journal of cleaner production, 161, 629-645

Röd, I. (2016). Disentangling the family firm’s innovation process: A systematic review. Journal of Family Business Strategy, 7(3), 185-201.

Chorev,S, Anderson, A.R, 2016, Success in Israeli High-Tech Start-Ups; Critical Factors and Process, Technovation Volume 26, Issue 2.

Vinnychuk, O., Skrashchuk, L., & Vinnychuk, I. (2014). Research of Economic Growth in the context of Knowledge Economy. Intellectual Economics, 8(1), 116-127.

Gao, C. Y., & Peng, D. H. (2011). Consolidating SWOT analysis with nonhomogeneous uncertain preference information. Knowledge-Based Systems, 24(6), 796-808.

Philpott, K., Dooley, L., O'Reilly, C., & Lupton, G. (2011). The entrepreneurial university: Examining the underlying academic tensions. Technovation, 31(4), 161-170.

Mirzaamini, M. (2006). Strategic Planning and Management (translation), Tehran: Nashr-e-Sharif Publication.

Hult, G. T. M., Hurley, R. F., & Knight, G. A. (2004). Innovativeness: Its antecedents and impact on business performance. Industrial marketing management, 33(5), 429-438.