طراحی الگوی نوآوری باز در شرکت های کوچک و متوسط با استفاده از نظریه داده بنیاد (مورد مطالعه: صنایع غذایی استان چهارمحال و بختیاری)

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری مدیریت صنعتی، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد اصفهان ـ خوراسگان، اصفهان، ایران

2 دانشیار گروه صنایع، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد نجف‌آباد، نجف‌آباد، ایران

3 کارشناس ارشد مدیریت دولتی دانشگاه آزاد اسلامی، واحد اصفهان ـ خوراسگان، اصفهان، ایران

چکیده

هدف اصلی پژوهش، طراحی الگوی نوآوری باز در شرکتهای کوچک و متوسط فعال در صنایع مواد غذایی کشور است که با روش داده­بنیاد انجام شده است. ابزار گردآوری اطلاعات مصاحبه ساخت‌یافته و نیمه ساخت­یافته با 25 نفر از مدیران (عرصه عمل) و خبرگان دانشگاهی (عرصه علم) است که با روش نمونه­گیری نظری انتخاب شدند. شناسه­ها و عوامل نوآوری باز (342 مفهوم کلیدی، 32 مقوله فرعی و ده مقوله اصلی) از مصاحبه­ها مشخص، و در قالب الگوی مفهومی داده­بنیاد تدوین شد. براساس یافته­های پژوهش، مقوله محوری «نوآوری باز» است. شرایط علّی دارای دو بعد عوامل درونی (توان کلیدی، ابعاد سازمانی، پژوهش نوین، مدیریت داراییهای فکری، ویژگیهای شرکتهای کوچک و متوسط و ویژگیهای صنعت مواد غذایی) و عوامل بیرونی (الگوی کسب و کار و تحولات محیطی) است. راهبردهای مورد نظر عبارت است از: راهبرد­های آسانگر (جستجو، مرزگستری، برونسپاری، شبکه­سازی، پایش شرکا) و راهبرد­های فرصتهای فناورانه (واردشونده، خارج­شونده و متقابل). شرایط زمینه­ای نیز عبارت است از: شرایط سازمانی (ویژگیهای شخصیتی مدیر، زیرساختهای فرهنگی) و شرایط محیطی (پویایی بازار و زیرساختهای قانونی). شرایط مداخله­گر نیز از طریق چالشهای (منابع، توان پویا و نبود اطمینان) بر راهبرد­ها تأثیر می‌گذارد که در نهایت به پیامدهای درونی (بهبود آمادگی سازمانی، بهبود ظرفیت جذب و بهبود زیرساختهای فرهنگی)، پیامدهای بیرونی (دیده­بانی، هوشمندی محیطی، بهبود الگوی کسب و کار، بهبود توانمندیهای همکاری و بهبود رویکرد برونسپاری) و پیامدهای دوسویه (هم­آفرینی) منجر می­شود.

کلیدواژه‌ها


  • احمدپور داریانی، محمود و مقیمی، محمد (1385)، مبانی کارآفرینی. تهران: نشر فر اندیش.
  • احمدی، لیدا (1392)، بررسی تأثیر کسب و کارهای خدمت محور در توسعه نوآوری باز در صنعت فناوری اطلاعات در شهر تهران، به راهنمایی محمد محمودی میمند، پایان­نامه کارشناسی ارشد، دانشکده مدیریت بازرگانی واحد غرب پیام نور تهران.
  • استراس، آنسلم و کوربین، جولیت (1385)، اصول روش تحقیق کیفی: نظریه مبنایی، رویه­ها و شیوه­ها، ترجمه بیوک محمدی، تهران: پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی.
  • امیدی­کیا، کامران؛ مشبکی، اصغر؛ خدادادحسینی، سیدحمید و عزیزی، شهریار (1391)، شناخت قابلیت­های سازمانی جایگاه­سازی برند شرکت در صنعت مواد غذایی با استفاده از نظریه داده بنیاد، فصلنامه اندیشه مدیریت راهبردی، سال ششم، شماره 1: 35-72.
  • امیرخانی، طیبه (1389)، مدلی برای پیاده­سازی بودجه­ریزی بر مبنای عملکرد در ایران، به راهنمایی عادل آذر، پایان­نامه دکتری، دانشکده مدیریت و حسابداری دانشگاه علامه طباطبایی تهران.
  • بازرگان، عباس (1388)، مقدمه­ای بر روش­های تحقیق کیفی و آمیخته، رویکرد­های متداول در علوم رفتاری، تهران: دیدار.
  • دانایی­فرد، حسن؛ خیرگو، منصور؛ آذر، عادل و فانی، علی اصغر (1391)، فهم انتقال خط­مشی اصلاحات اداری در ایران، پژوهشی بر مبنای راهبرد داده بنیاد، مجله علمی پژوهشی مدیریت فرهنگ سازمانی، دوره دهم، شماره 2: 5-28.
  • دانایی­فرد حسن و امامی، سید مجتبی (1386)، تأملی بر نظریه­پردازی داده­بنیاد: استراتژی­های پژوهش کیفی، فصلنامه اندیشه مدیریت، شماره 2: 69-97.
  • دانایی­فرد، حسن (1384)، تئوری­پردازی با استفاده از رویکرد استقرایی: استراتژی مفهوم­سازی تئوری بنیاد، فصلنامه علمی پژوهشی دانشور رفتار، سال 12، شماره 11: 57-70.
  • دهقانی­پوده، حسین؛ اخوان، پیمان و حسینی سرخوش سیدمهدی(1392)، افزایش موفقیت توسعه محصول جدید مبتنی بر رویکرد نوآوری باز (مطالعه موردی: در یک سازمان پژوهشی)، نشریه علمی پژوهشی مدیریت نوآوری، سال دوم، شماره 2: 45-68.
  • رازینی، روح الله و عزیزی، مهدی (1384)، طراحی الگوی تصمیم­گیری با رویکرد اسلامی، فصلنامه علمی  پژوهشی مدیریت اسلامی، سال 23، شماره 4: 73-100.
  • رمضان­پور نرگسی، قاسم؛ داوری، علی؛ افراسیابی، راحله و زرگران یزد، بهاره (1393)، بررسی عوامل درونی و بیرونی بر نوآوری باز (مطالعه موردی: مراکز تحقیقاتی وزارت صنایع و علوم)، فصلنامه مدیریت توسعه فناوری، دوره دوم، شماره 1: 46-29.
  • جهانشاهی، میثم (1389)، بی­تفاوتی سازمانی: بررسی نشانه­ها، علل و پیامدها به روش گراندد تئوری، هشتمین کنفرانس بین­المللی مدیریت، گروه پژوهشی صنعتی آریانا، تهران، 27-29 آذر: 1-10.
  • حجی، رسول و پاسبانی، محمد (1388)، مطالعه روش خوشه صنعتی با رویکرد UNIDO در SME (مطالعه موردی: تولید کنندگان قطعات خودرو استان آذربایجان شرقی)، مجله مدیریت صنعتی دانشکده علوم انسانی دانشگاه آزاد اسلامی واحد سنندج، سال چهارم، شماره 8: 31-53.
  • چسبرو، هنری (1392)، نوآوری باز، پارادایم نوین آفرینش و تجاری­سازی فناوری، ترجمه سید کامران باقری و مرضیه شاوردی، چاپ سوم، تهران: انتشارات رسا.
  • کرسول، جولیت (1394)، پویش کیفی و طرح پژوهش، انتخاب از میان پنج رویکرد روایت پژوهی، پدیدارشناسی، نظریه داده­بنیاد، قوم نگاری، مطالعه موردی، ترجمه حسن دانایی­فرد، حسن کاظمی، ویرایش دوم، تهران: انتشارات صفار.
  • طاهری، مرتضی؛ عارفی، محبوبه؛ پرداختچی، محمدحسن؛ قهرمانی، محمد (1392)، کاوش فرایند توسعة حرفه­ای معلمان در مراکز تربیت معلم: نظریة داده بنیاد، فصلنامه نوآوری­های آموزشی، سال دوازدهم، شمارة 45: 149-176.
  • لقمان­نیا، مهدی؛ خامسان، احمد؛ آیتی، محسن و خلیفه، محسن (1390)، شناسایی مؤلفه­هاى هویت ملّى در برنامه هاى درسى بر اساس نظریه داده بنیاد، فصلنامه نوآوری­های آموزشى، سال دهم، شمارة 40: 33-56.
  • محب­زادگان، یوسف، پرداختچی، محمدحسن، قهرمانی، محمد، فراستخواه، مقصود (1392)، تدوین الگویی برای بالندگی اعضای هیئت علمی با رویکرد مبتنی بر نظریه داده بنیاد، فصلنامه پژوهش و برنامه­ریزی در آموزش عالی، شماره 70: 1-25.
  • مقیمی، معصومه (1394). طراحی الگوی اخلاق حرفه­ای مدیران آموزشی با رویکرد اسلامی- ایرانی، پایان­نامه دکتری، دانشکده روان­شناسی و علوم تربیتی دانشگاه علامه طباطبایی تهران.
  • ملایی، علی اصغر؛ بابک، شیرازی و سلطان­زاده، جواد (1395)، یکپارچه­سازی مشتریان در مقدمات نوآوری به کمک رویکرد نوآوری باز: تولید و انتخاب ایده­های نوآورانه محصول، فصلنامه رشد فناوری، سال دوازدهم، شماره 47: 38-48.
  • منتظری، محمد (1390)، طراحی مدلی برای ارتقای انگیزه خدمت عمومی مدیران در ایران، به راهنمایی شمس­السادات زاهدی، پایان­نامه دکتری دانشکده مدیریت و حسابداری دانشگاه علامه طباطبایی تهران.
  • مهدی­زاده اشرفی، علی؛ مجیبی، تورج و شیرازی، حسین (1390)، تدوین استراتژی­های مناسب برای شهرک­های صنعتی فیروزکوه بر اساس مدل سوات، فصلنامه مدیریت، سال هشتم، شماره 22: 71-91.
  • میرفخرالدینی، سید حیدر؛ دسترنج، میثم و کریمی تکلو، سلیم. (1394)، طراحی مدل مفهومی برای توسعه نوآوری باز در پارک­های علم و فناوری با استفاده از تحلیل عاملی، فصلنامه پژوهش­های مدیریت عمومی، سال هشتم، شماره27: 71-98.
  • نبوی چاشمی، سیدعلی و منصوریان نظام آباد، رضا (1389)، بررسی رابطه بین سرمایه­گذاری پر مخاطره با نوآوری صنعتی در صنایع کوچک ومتوسط، اولین کنفرانس بین­المللی مدیریت، نوآوری و کارآفرینی، شیراز، 27-28 بهمن: 1-11.
  • هادوی­نژاد، مصطفی؛ دانایی­فر، حسن؛ آذر، عادل و خائف­الهی، احمد (1389)، کاوش فرآیند رفتارهای منافقانه در ارتباطات بین فردی در سازمان با استفاده از نظریه داده بنیاد، فصلنامه اندیشه مدیریت راهبردی، سال چهارم، شماره 1:  81-130.
  • Arcese G, Flammini S, Martucci O. (2013). Dall’Innovazione Alla Startup—L’esperienza D’imprenditori Italiani in Italia e in California. McGraw-Hill: Milan, Italy.
  • Arcese G, Flammini S, Caludia-Lucchetti M, Martucci O. (2015). Evidence and Experience of Open Sustainability Innovation Practices in the Food Sector. Sustainability, 7: 8067-8090.
  • Bellairs J. (2010). Open innovation gaining momentum in the food industry. Cereal Foods World, 55 (1): 4-6.
  • Brunswicker S, Vanhaverbeke W. (2014). Open Innovation in Small and Medium‐Sized Enterprises. Journal of Small Business Management.
  • Crema M, Verbano C, Venturini K. (2014). Linking strategy with open innovation and performance in SMEs. Measuring Business Excellence, 18 (2):14 – 27.
  • Chesbrough HW. (2003). The era of open innovation. MIT Sloan Management Review, 44 (3): 35-41.
  • Chesbrough H, Crowther AK. (2006). Beyond high tech: early adopters of open innovation in other industries. R&D Management, 36 (3): 229-236.
  • Chesbrough HW. (2006). Open Innovation: A New Paradigm for Understanding Industrial Innovation, New York, Oxford University Press: 1–34.
  • Chesbrough H, Garman A. (2009). How open innovation can help you cope in lean times. Harvard Business Review, 87 (12): 68-76.
  • Creswell JW. (2007). Qualitative inquiry & research design: Choosing among five approaches. London: sage publications.
  • Ettlinger N. (2017). Open innovation and its discontents, Geoforum, 80: 61–71
  • Gassmann O, Enkel E, Chesbrough HW. (2010). The future of open innovation. R&D Management, 40 (3): 213-219.
  • Grimaldi M, Quinto I, Rippa P. (2013). Enabling Open Innovation in Small and Medium Enterprises: A Dynamic Capabilities Approach, Knowledge and Process Management, 20 (4): 199–210.
  • Hossain M. Kauranen I. (2016). Open innovation in SMEs: a systematic literature review. Journal of Strategy and Management, 9 (1): 58-73.
  • Huizingh EK. 2011. Open innovation: state of the art and future perspectives. Technovation, 31 (1): 2–9.
  • Kamalian A, Rashki M, Arbabi ML. (2011). Barriers to Innovation among Iranian SMEs. Asian Journal of Business Management, 3(2): 79-90.
  • Kvale, S. (1996). InterViews – An introduction to qualitative research interviewing. Thousand Oaks, CA: Sage Publications.
  • Keupp MM, Gassmann O. (2009). Determinants and archetype users of open innovation. R&D Management, 39 (4): 331–341.
  • Khan RS, Grigor J, Winger R, Win A. (2013). Functional food product development dopportunities and challenges for food manufacturers. Trends in Food Science & Technology, 30 (1): 27-37.
  • Lee S, Park G, Yoon B, Park J. (2010). Open innovation in SMEs – an intermediated network model. Research Policy, 39 (2): 290-300.
  • Lichtenthaler U. (2011). Open innovation: Past Research, Current Debates and Future Directions. Academy of Management Perspectives, 25 (1): 75–93.
  • Omta SWF, Fortuin FTJM, Dijkman NC. (2014). Open Innovation in the Food Industry: An Evidence Based Guide, ISBN 978-908-222-12-06, Netherlands: 1-58.
  • Pervan S, Al-Ansaari Y, Xu J. (2015). Environmental determinants of open innovation in Dubai SMEs. Industrial Marketing Management, 50: 60-68.
  • Popa S, Soto-Acosta P, Martinez-Conesa I. (2017). Antecedents, moderators, and outcomes of innovation climate and open innovation: An empirical study in SMEs. Technological Forecasting & Social Change, 118: 134-142.
  • Portilla AR. (2016). The unexpected implications of opening up innovation: A multi-perspective study of the role of Open Innovation practices in mature industries, Doctoral Thesis, School of Industrial Engineering and Management, Department of Industrial Economics and Management, Politecnico di Milano.
  • Saguy S, Sirotinskaya V. (2014). Challenges in exploiting open innovation’s full potential in the food industry with a focus on small and medium enterprises (SMEs). Trends in Food Science & Technology, 38: 136-148.
  • Saguy IS. (2011). Paradigm shifts in academia and the food industry required to meet innovation challenges. Trends in Food Science & Technology, 22 (9): 467-475.
  • Schroll A, Mild A. (2012). A critical review of empirical research on open innovation adoption. Journal Für Betriebswirtschaft, 62 (2): 85–118.
  • Spithoven A, VanhaverbekeW, Roijakkers N. (2013). Open innovation practices in SMEs and large enterprises. Small Business Economics, 41 (3): 537-562.
  • Stanisławski R, Lisowska R. (2015). The Relations between Innovation Openness (Open Innovation) and the Innovation Potential of SMEs, 2nd Global Conference on Business, Economics, Management, 23: 1521-1526.
  • Striukova L, Rayna T. (2015). University-industry knowledge exchange. European, Journal of Innovation Management, 18 (4): 471- 492.
  • Traitler H, Watzke HJ, Saguy IS. (2011). Reinventing R&D in an open innovation ecosystem. Journal of Food Science, 76 (2): 62-68.
  • West J, Salter A, Vanhaverbeke W, Chesbrough H. (2014). Open innovation: The next decade, Research Policy, 43: 805–811.
  • Won Park Y, Amano T, Moon G. (2012). Benchmarking open and cluster innovation: case of Korea. Benchmarking: An International Journal, 19 (4): 517-531.
  • Zhang J, Zeng J. 2009. An Open Innovation Model for Business Innovation of Chinese Telecom Operators. National Natural Science Foundation of China. International Conference on Management and Service Science, 20-22 Sept, China ,1-5.